Warning: include_once(/home/h102456/domains/keshavarzejavan.ir/public_html/wp-content/plugins/hummingbird-performance/core/class-abstract-module.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/h102456/domains/keshavarzejavan.ir/public_html/wp-content/advanced-cache.php on line 24

Warning: include_once(): Failed opening '/home/h102456/domains/keshavarzejavan.ir/public_html/wp-content/plugins/hummingbird-performance/core/class-abstract-module.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php56/lib/php') in /home/h102456/domains/keshavarzejavan.ir/public_html/wp-content/advanced-cache.php on line 24

Warning: include_once(/home/h102456/domains/keshavarzejavan.ir/public_html/wp-content/plugins/hummingbird-performance/core/modules/class-module-page-cache.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/h102456/domains/keshavarzejavan.ir/public_html/wp-content/advanced-cache.php on line 25

Warning: include_once(): Failed opening '/home/h102456/domains/keshavarzejavan.ir/public_html/wp-content/plugins/hummingbird-performance/core/modules/class-module-page-cache.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/php56/lib/php') in /home/h102456/domains/keshavarzejavan.ir/public_html/wp-content/advanced-cache.php on line 25
اینجا جنگل را بیابان می کنند | مجله اینترنتی کشاورز جوان

اینجا جنگل را بیابان می کنند

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در print

نوشهر – تراژدی تصرف عرصه های جنگلی و مرتعی شمال کشور اکنون به مرحله ای رسیده است که به قول شاعر ˈصحبت از مرگ یک درخت نیستˈ، بلکه اینجا ˈجنگل را بیابان می کنندˈ که این معضل، ضرورت تدوین قوانین کارآمد و برخورد جدی مسوولان امر را می طلبد.

روزگاری سراسر جلگه شمال ایران را جنگل های جلگه ای پوشانده بود، اما اکنون فقط لکه هایی از آن به صورت پراکنده باقی مانده است.

اکنون از مساحت ۹ / ۱ میلیون هکتاری جنگل های شمال حدود یکصد هزار هکتار به جنگل های جلگه ای اختصاص دارد که بشدت در معرض تصرف و تخریب است.

حال با وجود این تراژدی بغرنج، سووال این جاست چرا امروز نباید از ادامه ساخت و سازهای بی حساب و کتاب، تخریب بی حد و حصر و تصرف بی پایان در حریم عرصه های جنگلی و مرتعی شمال جلوگیری شود؟

چرا نسبت به تدوین قانون همه جانبه و کارآمد در امر حراست و پاسداشت اراضی ملی کم توجهی می شود و اگر قوانین نظارتی وجود دارد، مشکل کار در کجاست؟

چرا باید بعد از نابودی جنگل های جلگه ای همچنان شاهد گسترش آتش تصرف اراضی ملی و عرصه های جنگی شمال باشیم که پیکره جنگل را می سوزاند.

چرا نباید دستان ناشناسی را که با خشونت، عرصه های ملی را تصرف و به ساختمان و ویلاهای رنگارنگ مبدل ساخته است، شناسایی کرد و جلوی این ضایعه جبران ناپذیر را گرفت؟

گرچه تلاش هایی در امر حفاظت و حراست از اراضی ملی از سوی مسوولان امر تاکنون صورت گرفته، ولی در ادامه راه نیز ضروری است تا در نگرش مسوولان، تغییر اساسی به وجود آید و این شناسنامه طبیعی کشور را بیش از پیش حفظ کرد.

بیاییم تا هنوز این یکپارچگی و یکسانی عرصه های طبیعی و ملی برپاست، جلوی تصرف و تخریب و تهدیدهای فراروی آن را بگیریم.

این تصرف اراضی ملی در غرب مازندران به دلیل نزدیکی به پایتخت و برخورداری از چشم اندازهای کم نظیر نسبت به جاهای دیگر، بیشتر محسوس است.

شماری از کارشناسان در غرب مازندران، گرانی زمین، اجرا نشدن کامل قوانین، نبود نظارت قوی و برخورد جدی با متخلفان، محقق نشدن واقعی شعار مشارکت مردم محلی در اجرای طرح های جنگلداری، به کارگیری مدیران غیر متخصص و اخذ تصمیمات غیر فنی را از جمله عوامل تهدید عرصه های جنگلی در شمال می دانند و بر لزوم بازنگری در قوانین موجود و اصلاح برنامه های اجرایی سیاست های کلان تاکید دارند.

مطابق آمار، در شش ماه اول امسال در مجموع ۱۰۴ پرونده قضایی برای متصرفان و تخریب کنندگان اراضی جنگلی و مرتعی و همچنین جلوگیری از تصرف و خلع ید اراضی ملی در غرب مازندران تشکیل شد.

متخلفان در بخش تخریب و تصرف در مجموع ۳۰ هزار و ۶۳۰ مترمربع از زمین های جنگلی غرب مازندران را دستخوش تجاوز و تخریب قرار داده بودند.

این اقدام در چارچوب اجرای ماده ۵۵ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع و همچنین ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی صورت گرفته است.

در بخش جلوگیری از تصرف و همین طور خلع ید اراضی تصرف شده نیز یکصد هزار و ۸۸۴ متر مربع از اراضی جنگلی و ۲۷ هزار و ۸۲۹ متر مربع از اراضی مرتعی در اجرای تبصره ذیل ماده ۵۵ قانون حفاظت از جنگل ها از دست متصرفان خارج شده است.

در اجرای احکام قضایی صادر شده مربوط به تصرفات سابقه دار که برخی متعلق به سال ها پیش بود، در مجموع ۱۰۳ هزار و ۱۳۳ متر مربع از جنگل ها و یکهزار و ۴۹۲ متر مربع از مراتع خلع ید شد.

بعد از تشکیل یگان حفاظت منابع طبیعی در اسفند ۱۳۸۴، مقابله با متصرفان عرصه های جنگلی و مرتعی شدیدتر شد ولی متخلفان نیز با پیچیده تر کردن روش های خود و به خرج دادن سماجت، سعی دارند از هر راهی از جمله انتقال درخت از مکان های دیگر به زمین های تصرفی، برای قدیمی نشان دادن مالکیت خود استفاده کنند.

یک پژوهشگر علوم جنگل به خبرنگار ایرنا گفت: مطابق آمار سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، مساحت جنگل های ایران در سال های اخیر تغییر نکرده است.

ˈ یوسف گرجی بحری ˈ افزود: اگر خوشبینانه به این آمار نگاه کنیم به این معناست که به همان اندازه ای که تخریب جنگل و تصرف اراضی صورت گرفته، جنگل کاری شده است.

وی تاکید کرد: تعداد و روند پرونده های مربوط به تصرف اراضی ملی نشان می دهد که تجاوز و تخریب همچنان یکی از معضلات مدیریت جنگل های هیرکانی است.

گرجی بحری در مورد تاثیر تصرف اراضی بر موجودیت جنگل های هیرکانی در شمال ایران اظهار داشت: نباید تصور کنیم اگر عده ای قطعه زمینی را در جنگل تصرف و تخریب کنند مشکلی پیش نمی آید زیرا همین تصرفات پراکنده به مرور باعث کاهش مساحت جنگل ها می شود.

این پژوهشگر گفت: دو عامل مخرب در جنگل های هیرکانی وجود دارد که یکی تغییرات اقلیمی و دیگری عوامل انسانی است.

وی افزود: ممکن است جنگل های شمال در آینده دچار خشکسالی شود و هم اکنون نیز بسیاری از گونه های جنگلی از جمله شمشاد و مَلَچ در معرض بیماری و آفات قرار گرفته اند.

گرجی بحری گفت: پیش بینی می شود در آینده گونه هایی که تحملشان به گرما کمتر است دچار مشکل شوند و به عرض های جغرافیایی بالاتر بروند یا حتی حذف شود.

به گفته این جنگل شناس، حتی یکی از فرض های شیوع بیماری سوختگی یا بلایت شمشاد که هم اکنون سطح وسیعی از توده های شمشاد را در شمال کشور دچار کرده همین تغییرات اقلیمی است.

وی تاکید کرد: البته نوزایی گونه ها امری طبیعی است ولی مداخلات بشر ممکن است انقراض برخی گونه ها را سرعت بخشد.

گرجی بحری با اشاره به این که بعضی از گونه های علفی ممکن است بر اثر چرای دام منقرض شوند، گفت: اکوسیستم ها با تغییر آب و هوا شکننده تر می شوند و حتی عبور کابل برق و ساخت معدن و ساخت سد بر روی گسل، مانند سد ˈ فریم ˈ در ساری که به دلیل اشتباه در مکان یابی، آب در پشتش جمع نمی شود، موجب تخریب محیط زیست می گردد.

این پژوهشگر علوم جنگل گفت: حال اگر در کنار این عوامل تخریب، تصرف اراضی هم اضافه شود، وضعیت بدتر خواهد شد و سال به سال جنگل های هیرکانی از نظر کمیت و کیفیت آسیب بیشتری می بیند.

وی با انتقاد از ساخت و ساز حتی در ارتفاعات بالای جنگل ها و مراتع شمال کشور، یادآور شد: مشاهده ساختمان های شیک در دل جنگل که تعدادش افزایش هم می یابد، تصویری ناهنجار و آزار دهنده است.

گرجی بحری یادآور شد: گیلان و مازندران استان هایی گردشگری هستند ولی برنامه گردشگری زیربنایی پایداری در آنها وجود ندارد.

این جنگل شناس افزود: توسعه گردشگری یکی از مهم ترین راه های کاهش تصرف اراضی ملی در شمال کشور است ولی اگر می خواهیم گردشگری را رونق دهیم باید برنامه داشته باشیم و زیرساخت ها را فراهم کنیم و آمایش سرزمین را به طور کامل انجام دهیم.

وی تاکید کرد: اگر ۳۰ سال قبل برای کلاردشت برنامه گردشگری مناسبی تدوین و سرمایه لازم جذب می شد، وضع امروز آن این چنین نمی شد.

به گفته گرجی بحری، با رونق گردشگری، بهره برداری چوب جنگل را می توان کاهش داد و درآمد مردم را با گردشگری آنچنان بالا برد که خود مردم محافظ جنگل شوند.

این پژوهشگر گفت: برای مثال وجود آبشار در یک منطقه می تواند درآمد زیادی برای مردم داشته باشد و باعث شود مردم محلی کمتر به سمت فروش و معامله زمین بروند.

وی افزود: تا زمانی که کار پایه ای آمایش سرزمین انجام نشود، نمی توانیم جلو تصرف اراضی را بگیریم و تا آن زمان، شایسته است منابع طبیعی حتی به صورت رایگان زمین در اختیار طرح های گردشگری بگذارد تا انگیزه تصرف اراضی به دست اشخاص کم شود.

گرجی بحری اظهار داشت: اگر همین پارک سی سنگان نبود، آتش سوزی و نابودی نصیب آن می شد و امروز این پارک جنگلی زیبا وجود نداشت.

این جنگل شناس افزود: به قول معروف ˈ آب را باید از سرچشمه بست ˈ یعنی اول باید عوامل و انگیزه های تصرف اراضی را از بین ببریم تا این مشکل حل شود.

وی با انتقاد از نبود برنامه مدون برای استفاده بهینه گردشگران از مواهب شمال کشور گفت: گردشگران هر سال میلیون ها تن زباله در مناطق مختلف شمال تولید می کنند که در طبیعت دفن و دفع می شود.

گرجی بحری با اشاره به این که در هر جایی که سازمان جنگل ها و مراتع برنامه و طرحی داشته، زمین حفظ شده است یادآور شد: وقتی قیمت هر مترمربع از زمین یک میلیون تومان باشد کشاورز انگیزه ادامه کار ندارد و به فکر تغییر کاربری و فروش زمین می افتد.

وی معضل تصرف اراضی را در جلگه و کوهپایه خیلی بیشتر دانست و افزود: اگر تصرف اراضی افزایش یابد زمین های کشاورزی و باغ ها را از دست می دهیم و تولید محصول کم می شود.

کارشناسان می گویند: توسعه هر کشور امری متوازن است و شامل مجموعه ای از عوامل اقتصادی و سیاسی و فرهنگی می شود و نمی توان معضلات را فقط دارای یک عامل مشخص دانست.

به بیان دیگر، وقتی معضلی مانند تصرف اراضی در شمال کشور وجود دارد نمی توان و نباید فقط یک عامل برای آن ذکر کرد، بلکه علل مختلفی جمع شده و این مشکل را به وجود آورده است. بنابراین برای حل این مشکل، باید تمام علل آن شناسایی و یک به یک حل شود.

مدرس مجتمع منابع طبیعی کلارآباد به خبرنگار ایرنا گفت: توسعه نیافتگی کشور اعم از بخش صنعت و کشاورزی باعث می شود فشار بر روی منابع طبیعی زیاد شود.

ˈمصطفی عبدالله پورˈ افزود: توسعه نیافتگی بخش صنعت و فقدان اشتغال متناسب با عرضه نیروی کار بویژه برای جوانان روستا موجب می شود آنان به سمت اقتصاد مولد نروند.

وی ادامه داد: عقب افتادگی در بخش کشاورزی و پایین بودن بازده تولید نسبت به کشورهای حتی متوسط باعث می شود تا مسوولان بخش به جای توجه به افزایش تولید در واحد سطح به فکر افزایش سطح زیر کشت از طریق تبدیل جنگل ها و مراتع باشند.

عبدالله پور تاکید کرد: با این کار در ظاهر اشتغال و تولید را بالا می برند اما در میان مدت، این نوع کشاورزی که مغایر توان اراضی است نابود می شود و موجب افزایش طوفان شن و ریزگردها و سیل می گردد که در نتیجه حتی کشاورزی پایدار و صنعت را هم مختل می کند.

وی اظهار داشت: افزایش سطح زیر کشت در قسمت دامداری و رمه گردانی به صورت افزایش تعداد دام بروز می کند و در چنین حالتی بیش از ظرفیت عرصه، دام وجود دارد که خطر سیل و ریزگردها را تشدید می کند.

مدرس مجتمع منابع طبیعی کلارآباد با بیان این که به موازات اقدامات فوق، سطوح وسیعی از اراضی کشاورزی مستعد و پایدار به ویلاسازی و شهرک سازی تغییر می یابد، گفت: نتیجه آن می شود که بهترین اراضی کشاورزی به کار غیر کشاورزی مانند احداث ساختمان و شهرک اختصاص می یابد.

وی افزود: وضع فعلی جلگه شمال کشور و یا گندمزارهای کلاردشت و گسترش شهرها بدون آمایش سرزمین در سراسر ایران موید این قضیه است.

عبدالله پور تاکید کرد: اگر به جای ویلاسازی و شهرک سازی، سیاست بسترسازی برای سرمایه گذاری گردشگری در شمال کشور فراهم می شد، برای مثال در کلاردشت چند هتل حتی با وام بلاعوض احداث می شد این همه تغییرکاربری اراضی و ویلاسازی با یک تا دو ماه استفاده در سال احداث نمی شد.

وی به معضل نقص قوانین هم اشاره و تاکید کرد: قوانین نامناسب مانند ماده ۳۴ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع، برای متخلفان جایزه محسوب می شود و فرهنگ قانون شکنی را در جامعه رواج می دهد و یکی از عوامل تصرف اراضی در شمال کشور است.

عبدالله پور گفت: در سال های اخیر قانونی مشابه ماده ۳۴ در مورد چاه های غیر قانونی تصویب شد و آن ها را دارای مجوز کرد که خسارت این قانون از ماده ۳۴ بیشتر است؛ چون در نتیجه این قانون، هم آب های زیرزمینی را تخلیه می کنند و هم سطح بیشتری از جنگل ها و مراتع را به زیر کشت ناپایدار می برند.

به گفته وی، قسمت اعظمی از اراضی کشاورزی که ۳۰ سال قبل با احداث چاه دایر شده اند امروز با خشک شدن چاه ها و از بین رفتن خاک کم عمق سطحی به صورت بایر در آمده اند و خود مبدا سیل و ریزگردها و طوفان شن می شوند.

مدرس مجتمع منابع طبیعی کلارآباد اظهار داشت: انتخاب افراد غیر مرتبط در سازمان جنگل ها و مراتع و اخذ تصمیمات غیر فنی و هدر دادن میلیاردها تومان پول و عرصه با دستورالعمل ها و قوانین غلط و تبدیل جنگل ها به طرح طوبی و طرح سنابل و طرح به اصطلاح تعادل دام و مرتع از دیگر عوامل زمینه ساز تصرف اراضی به شمار می رود.

عبدالله پور تاکید کرد: شعار مشارکت مردم محلی دادیم ولی در عمل اجرای طرح های مشارکتی به دست افراد غیر محلی انجام شد.

وی با انتقاد از تغییرات سریع مدیران و تغییر سیاست کلان به دست مدیران و حتی تصمیمات غیر کارشناسی مسوولان رده بالا نظیر تایید دامداری در جنگل، گفت: به کارگیری مدیران غیر متخصص و بی تجربه حتی در سطوح میانی مدیریت و ناآشنایی و بی توجهی آنها نسبت به اهمیت جنگل ها و مراتع مقدمه ای بر تصرف اراضی ملی محسوب می شود.

مدرس مجتمع منابع طبیعی کلارآباد با تقدیر از اقداماتی که در زمینه سوخت رسانی به روستاها انجام و باعث شده است مشکلات سابق به مقدار زیادی برطرف شود، گفت: لازم است تحقیق و بررسی بیشتری در این زمینه انجام شود تا مانند گذشته کمبود سوخت بهانه ای برای تخریب جنگل نباشد.

عبدالله پور افزود: یکی از اقدامات مهمی که باید انجام دهیم ثبات در زمینه سیاست های کلان و در صورت نیاز اصلاح برنامه های اجرایی سیاست های کلان است که می تواند کمیت و کیفیت حفاظت و احیا و توسعه را ارتقا بخشد.

صاحب نظران می گویند: حتی با وجود بهترین قوانین و مقررات، اگر ضمانت اجرایی لازم وجود نداشته باشد اهدافی که در هنگام وضع آن قوانین و مقررات در نظر بود حاصل نمی شود.

بدیهی است وجود نظارت قوی و برخورد با متخلفانی که به دلیل آزمندی یا بی اعتنایی به هر قانونی که محدود کننده باشد، در صدد تصرف اراضی ملی و شخصی کردن مواهب عمومی هستند امری لازم و بایسته است.

فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی استان مازندران ـ نوشهر به خبرنگار ایرنا گفت: در شمال کشور و بویژه در غرب مازندران، گرانی زمین یکی از مهم ترین علل ایجاد انگیزه برای تصرف اراضی ملی است.

سرهنگ ˈ یوسف علی ادیب ˈ افزود: معضلاتی همچون بیکاری و برخورد ضعیف برخی از دستگاه های متولی از دیگر عواملی است که منجر به تصرف عرصه های جنگلی و مرتعی در غرب مازندران می شود.

وی در پاسخ به این سووال که آیا در قوانین و مقررات فعلی کاستی هایی در برخورد با تجاوز و تخریب منابع طبیعی وجود دارد، اظهار داشت: مشکل اصلی در قوانین نیست بلکه اجرای آن به صورت کامل و دقیق انجام نمی شود.

ادیب یادآور شد: برخی از افراد دخیل در تصرف اراضی ملی با دور زدن قوانین و اقدامات ظاهرسازانه سعی می کنند به هر نحو ممکن زمین مورد نظر خود را تصاحب کنند.

فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی غرب مازندران توضیح داد: برای مثال با منتقل کردن درختان مسن به زمینی که قصد دارند آن را تصرف کنند، چنین وانمود می کنند که از ده ها سال قبل پدرانشان در این زمین سکونت داشتند و سابقه مالکیت طولانی دارند.

وی با اشاره به کمبود اعتبار و نیروی انسانی متخصص گفت: با وجود این کمبودها سعی می کنیم حتی خارج از ساعت اداری تا حد امکان به وظایف خود عمل کنیم زیرا بسیاری از متخلفان در نیمه های شب یا روزهای تعطیل اقدامات مجرمانه خود را انجام می دهند.

ادیب خواستار تلاش بیشتر مجریان طرح های جنگل داری در امور مربوط به حفاظت جنگل و مرتع شد و تاکید کرد: مقررات مربوط به قطع و حمل چوب باید به دقت اجرا شود و جاده های جنگلی به خوبی کنترل گردد.

وی تصرف اراضی در مناطق گردشگری را بیشتر ارزیابی کرد و افزود: کلاردشت، جواهرده در رامسر، دوهزار و سه هزار در تنکابن از جمله مناطقی هستند که بیشتر در معرض تصرف اراضی قرار دارند.

فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی غرب مازندران، نصب بنچ مارک (Bench Mark) و سیم خاردار و سیم توری (فِنس) را از موثرترین ابزارهای جلوگیری از تصرف اراضی ملی برشمرد و اظهار داشت: نمی توان فقط با گماردن یک قرقبان محلی توقع داشت تصرف اراضی رخ ندهد.

ادیب از حساسیت شوراهای اسلامی و دوستداران طبیعت که به محض مشاهده تصرف اراضی، موضوع را اطلاع می دهند قدردانی کرد و گفت: مردم می توانند هر نوع گزارش مربوط به تصرف اراضی ملی و قاچاق چوب و آتش سوزی در جنگل ها و مراتع را به صورت شبانه روزی با شماره رایگان ۱۵۰۴ به اطلاع یگان حفاظت منابع طبیعی برسانند.

شمال کشور دارای ۹/۱ میلیون هکتار جنگل و ۷/۱ میلیون هکتار مرتع است و در قالب چهار اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری اداره می شود.

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *