اختلاف وزارت خانه های بهداشت و کشاورزی بر سر نظارت استفاده از گاز اتیلن در میوه ها

کشاورز جوان – ماجراي استفاده از گاز اتيلن براي زود رسي برخي ميوه ها توسط کشاورزان و گلخانه داران تازه نيست. اما آنچه که تازه است اختلاف نظر دو سازمان جهاد کشاورزي و وزارت بهداشت بر سر نظارت بر فرآوري اين ميوه هاست. ميوه هايي که مصنوعي مي رسند!

به گزارش سرویس خبری مجله اینترنتی کشاورز جوان به نقل از دهقان نيوز، چندي پيش معاون فني حفظ نباتات وزارت جهاد کشاورزي عنوان کرد به تازگي يک کد 16 رقمي تعريف کرديم و در برخي از استان‌ها اين کار انجام شده است که در آن، محل استان، شهرستان، بخش، کلينيک ناظر، صاحب مزرعه و نوع محصول را مشخص مي‌کند و وزارت بهداشت مي‌تواند کاملاً رديابي کند و درباره نحوه نظارت بر توليد محصولات کشاورزي و گلخانه اي ديگر عذري وجود ندارد.
محمد جواد سروش در خصوص اينکه توليدکنندگان که عنوان مي‌کنند برخي‌ها با اقداماتي، ميوه‌هاي نرسيده را به ميوه رسيده تبديل مي‌کنند گفته اين مسئله با استفاده از گاز اتيلن است که در ميوه‌هاي موز، گوجه فرنگي، کيوي و غيره استفاده مي‌شود و پاسخگويي به اين حيطه با سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت است.
معاون فني حفظ نباتات وزارت جهاد کشاورزي درباره ميزان نظارت وزارت بهداشت بر محصولات کشاورزي عنوان کرده که ميزان نظارت وزارت بهداشت بر توليدات داخلي صفر است و البته تا اندازه اي هم حق دارند، چون مي‌گويند محصولي که در بازار عرضه مي‌شود، کد شناسايي ندارد اما ما به تازگي يک کد 16 رقمي تعريف کرديم و در برخي از استان‌ها اين کار انجام شده است که در آن، محل استان، شهرستان، بخش، کلينيک ناظر، صاحب مزرعه و نوع محصول را مشخص مي‌کند و وزارت بهداشت مي‌تواند کاملاً رديابي کند و ديگر عذري وجود ندارد. البته بحث سلامت غذا بحثي نيست که در يک حوزه بگنجد و بايد تفکيک وظايف صورت گيرد.
در پي اين اظهارات، هدايت حسيني مديرکل نظارت بر مواد غذايي و بهداشتي سازمان غذا و دارو گفته جهاد کشاورزي هنوز به طور رسمي کد گذاري 16 رقمي محصولات کشاورزي را به وزارت بهداشت اعلام نکرده است و سازمان غذا و دارو درباره فرآيند استفاده گاز اتيلن در ميوه جات ناظر نيست.
اين مقام وزارت بهداشت در واکنش به مصاحبه معاون فني حفظ نباتات سازمان وزارت جهاد کشاورزي درباره ضعف نظارت وزارت بهداشت بر محصولات کشاورزي گفته در زمينه کد 16 رقمي محصولات کشاورزي بايد عنوان شود که هنوز جهاد کشاورزي اين موضوع را به صورت مستقيم به وزارت بهداشت و متعاقب آن سازمان غذا و داور اعلام نکرده است.
مديرکل نظارت بر مواد غذايي، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي سازمان غذا و دارو درباره استفاده از گاز اتيلن در ميوه‌هاي موز، گوجه فرنگي و کيوي که عنوان شده است پاسخگويي به اين حيطه با سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت است، گفته در اين مورد سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت فقط تعيين کننده مقدار استفاده از اين گاز در ميوه جات است و بحث نظارت بر آن بر عهده جهاد کشاورزي خواهد بود.
اما سوالي که براي مصرف کنندگان اين ميوه ها وجود دارد اين است که تاثير گاز اتيلن بر اين ميوه ها چيست؟ آيا ميوه هايي که با اتيلن مي رسند براي سلامتي مضرند يا خير؟
دکتر عباس يداللهي، متخصص بيوتکنولوژي و اصلاح درختان و عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس در اين باره گفته اين سوال در ذهن خيلي از افراد پيش مي‌آيد که چرا باغداران، اجازه نمي‌دهند اين ميوه‌ها به‌طور طبيعي و روي درخت برسند و آنها را در مرحله رسيدن فيزيولوژيک مي‌چينند.
بد نيست بدانيد اين کار، به‌دليل بالا بردن ماندگاري ميوه‌ها در انبار يا در مسير حمل‌ونقل و تا پيش از عرضه به مشتري انجام مي‌شود. مثلا اگر باغداري، موز را در مرحله رسيدن کامل برداشت کند، ديگر امکان جابجايي و حمل‌ونقل آن با کشتي از کشوري به کشور ديگر يا حتي با ساير وسايل نقليه از شهري به شهر ديگر وجود نخواهد داشت. به‌همين دليل معمولا موز را سبز و در مرحله رسيدن فيزيولوژيک برداشت و بدون دغدغه آن را روانه بازارهاي داخلي و خارجي مي‌کنند.
محصولات اين‌چنيني را پيش از رسيدن به دست مغازه‌دار و مشتري، بنکداران مي‌خرند و با کمک گاز اتيلن، به مرحله رسيدن کامل، تغيير رنگ دادن (مثلا زرد شدن موز يا نارنجي شدن پرتقال و نارنگي) و قابل خوردن، مي‌رسند. به‌عبارت ساده‌تر، چيدن ميوه‌هاي فرازگرا در مرحله رسيدن فيزيولوژيک، براي افزايش عمر انباري اين محصولات است.
وي افزوده گاز اتيلن، نوعي هورمون گياهي کاملا بي‌خطر است که به‌صورت طبيعي در خود ميوه‌ها هم يافت مي‌شود. تمام افرادي که نگران استفاده از اين گاز در محصولات باغي هستند بايد بدانند اتيلن گازي صددرصد طبيعي است و مشکلي براي مصرف‌کننده ايجاد نمي‌کند.
زماني که گاز اتيلن با ميوه‌ها تماس پيدا مي‌کند، باعث تبديل برخي قندهاي نامحلول موجود در ميوه به قندهاي محلول مي‌شود. ضمن اينکه در اثر اين تماس، پوست ميوه‌ها هم کمي نرم‌تر خواهد شد. دليل آن هم اين است که اتيلن مي‌تواند مقداري از پکتين سطح ميوه را برساند و در نتيجه، بافت ميوه را نرم‌تر کند. درواقع هورمون اتيلن، با بازي کردن نقشي آنزيمي در تماس با ميوه‌ها، باعث نرم‌تر شدن آنها و افزايش قندهاي مونوساکاريدشان مي‌شود. در اين صورت، ميوه‌ها قابليت خورده و بازارپسندشدن پيدا مي‌کنند.
اين متخصص تغذيه در پاسخ به اين سوال که آيا در صورت استفاده بيش از حد از گاز اتيلن براي رساندن ميوه‌ها، مشکلي براي آنها ايجاد نمي‌شود؟ گفته چرا، اگر از اين هورمون بيش از حد استفاده شود، ميوه‌ها خيلي سريع‌تر از چيزي که فکرش را بکنيم، له مي‌شوند و از بين مي‌روند.
وي افزوده کيفيت، ارزش تغذيه‌اي، طعم و قابليت خوراکي محصولاتي که روي درخت مي‌رسند يا به کمک گاز اتيلن به ميوه رسيده تبديل مي‌شوند، هيچ تفاوتي باهم ندارند. همانطور که اشاره شد، هورمون اتيلن، کاملا طبيعي و بي‌خطر است و مصرف ميوه‌هايي که با اين گاز رسيده‌اند، هيچ‌ ضرري نخواهد داشت و سلامت و کيفيت آنها هم به‌خطر نخواهد افتاد.
دکتر يداللهي در پاسخ به اين پرسش که آيا ميوه‌هايي که در مرحله رسيدن فيزيولوژيک برداشت مي‌شوند،‌ قابل‌خوردن هستند؟ گفته تا حدي بله، اما معمولا ذائقه ما خوردن اين ميوه‌ها را چندان نمي‌پسندد. برخي ميوه‌ها مانند خرمالو، به‌دليل گس بودن پيش از رسيدن کامل، حس دهاني و خوراکي چندان خوبي به مصرف‌کننده نمي‌دهند بنابراين بهتر است آنها را بعد از رسيدن کامل مصرف کنيد. خرمالو، حاوي ماده‌اي به نام تانن است که قدرت هيدروليز کردن بزاق آب دهان (پروتئين‌هاي سلول‌هاي چشايي) را دارد. همين هيدروليز کردن، مي‌تواند باعث ايجاد حس گسي يا همان جمع شدن دهان، به‌دليل هيدروليز شدن سلول‌هاي چشايي هنگام خوردن خرمالوهاي نرسيده بشود. زماني که خرمالوهاي نرسيده در معرض گاز اتيلن قرار بگيرند، تانن‌ها از بين مي‌روند و به تانن‌هاي محلول تبديل مي‌شوند. در نتيجه، دهان پس از خوردن خرمالوي رسيده گس نمي‌شود. از سوي ديگر، برخي ميوه‌ها مانند سيب و پرتقال هم تا پيش از رسيدن کامل، طعم نسبتا ترشي دارند و ما ايراني‌ها برخلاف برخي مردم کشورهاي ديگر، ترجيح مي‌دهيم ميوه‌ها و خوراکي‌هايي با طعم شيرين بخوريم. شايد به دليل همين تفاوت ذائقه باشد که يک فرد فرانسوي، سيب ترش فرانسه را دوست دارد و يک شهروند ايراني، سيب شيرين را ترجيح مي‌دهد.