یکی از گلوگاههای وابستگی کشور در تامین مواد غذایی، وابستگی کشور به واردات کود پتاسیم به عنوان یکی از پرمصرفترین کودهای شیمیایی جهان است. این وابستگی امنیت غذایی کشور را به شدت به خطر میاندازد و لازم است مسئولین کشور برای رفع وابستگی در این زمینه اقدامات لازم را به عمل آورند.
با توجه به اهمیت کشاورزی و امنیت غذایی، مصرف کودهای معدنی (شامل N + P2O5 + K2O) روز به روز افزایش پیدا میکند. بر اساس آمار ارائه شده توسط فائو، مصرف کودهای کشاورزی در سال ۲۰۱۳ بالغ بر ۱۸۰ میلیون تن بوده است که بر اساس تخمین این سازمان، این میزان مصرف در سال ۲۰۱۸ به ۲۰۰ میلیون تن افزایش پیدا خواهد کرد.
تقاضا برای کودهای معدنی (منبع: FAO)
کود پتاسیم یکی از پرمصرفترین کودها در کشاورزی است. ایران نیز به دلیل نیاز به کود شیمیایی در زمینه کشاورزی مصرف بالایی دارد ولی به دلیل کمبود تولید داخلی، عمده کود مصرفی از کشورهای اروپایی وارد میشود. در سال ۲۰۱۵ میزان مصرف جهانی کودهای پتاسیمدار (برحسب K2O) حدود ۳۲ میلیون تن بوده است. پیشبینی صورت گرفته توسط فائو نشان میدهد که در سال ۲۰۱۸ میزان مصرف این کودها ۳ میلیون تن افزایش پیدا کرده و ظرفیت تولید جهانی نیز تا سال ۲۰۱۸ به ۵۱ میلیون تن خواهد رسید.
تقاضا برای کودهای پتاسیم دار (منبع: FAO)

در حال حاضر میانگین مصرف کودهای پتاسیمدار (potash) در ایران یکسوم مصرف جهانی است و همچنین ماده اولیه تولید این کودها، عمدتاً از کشورهای دیگر وارد میشود. در ایران تنها یک واحد تولید پتاس وجود دارد. واحد تولید پتاس خور و بیابانک نیز به دلیل عدم توان تولید محصول باکیفیت باعث شده است که کودسازان داخلی رغبتی به خرید محصولات آن نداشته باشند.
از طرف دیگر با توجه به تحریم اقتصادی ایران امکان تحریم واردات کودهای شیمیایی و مواد اولیه پتاس وجود دارد که این امر باعث کاهش تولید محصولات کشاورزی و از بین رفتن امنیت غذایی در ایران خواهد شد؛ بنابراین ضروری است کشور برنامه تولید پتاسیم را گسترش دهد.
اهداف و اثرات تولید پتاسیم در ایران عبارتند از:
اهداف
- تولید پتاسیم کلرید به عنوان ماده اولیه کارخانههای تولید کودهای پتاسیمدار (پتاسیم کلرید، پتاسیم پرمنگنات، پتاسیم سولفات، پتاسیم فسفات، پتاسیم کربنات و…).
- تولید کود پتاسیم کلرید به منظور کاهش واردات و وابستگی به کشورهای دیگر و افزایش امنیت غذایی
- تأمین مواد اولیه کارخانههای تولید کودهای پتاسیم مورد نیاز کشورهای منطقه مانند پاکستان، ترکمنستان، ترکیه، کردستان عراق، هندوستان و…
اثرات و نتایج مستقیم تولید پتاسیم کلرید
- افزایش ظرفیت کارخانههای تولید کودهای پتاسیمدار به دلیل تأمین مواد اولیه آنها
- افزایش شاخص استفاده از کودهای معدنی در کشاورزی
- کاهش هزینههای تأمین مواد اولیه کودهای پتاسیمدار و درنتیجه کاهش قیمت تمام شده کودهای پتاسیمدار
- اشتغالزایی و توسعه مناطق محروم از طریق توسعه واحدهای فرآوری پتاسیم
- جلوگیری از خروج ارز از کشور و عدم وابستگی به سایر کشورها
اثرات و نتایج غیرمستقیم تولید پتاسیم کلرید
- توسعه صنایع پاییندستی که برای کار خود نیاز به ماده اولیه پتاس دارند.
- افزایش ظرفیت و کیفیت تولید محصولات کشاورزی
- کاهش قیمت مواد غذایی و افزایش شاخص دسترسی جامعه به مواد غذایی به دلیل افزایش عرضه محصولات غذایی در کشور.
با توجه به وابستگی کشاورزی ایران به واردات کودهای شیمیایی و با در نظر گرفتن روند روزافزون تحریمها، امنیت غذایی کشور در معرض خطر جدی قرار دارد و لازم است برای پیشگیری از بروز تهدیدات غذایی، برنامهریزی و اقدامات لازم صورت گیرد.
منبع: عیارآنلاین
مجله اینترنتی کشاورز جوان اخبار کشاورزی – دامپروری – مقالات کشاورزی – طرح توجیهی کشاورزی – صنعت کشاورزی – مجله کشاورزی